Breaking News

3/11/1903: Panama tuyên bố độc lập.


- 3/11/1903: Panama tuyên bố độc lập.
Kênh đào nối Đại Tây Dương với Thái Bình Dương có vai trò đặc biệt quan trong với các nước châu Mỹ, nhất là những nước tiếp xúc với cả 2 vùng biển này.
Tổng thống Mỹ Ulysses S. Grant quan tâm đến việc đào một con kênh ở Panama ngay từ năm 1852, khi ông qua eo đất này thời còn là một đại úy quân đội Mỹ. Năm 1869, Grant đã cho khảo sát để tìm một khu vực khả thi thực hiện ý định đó. Tuy nhiên qua hàng chục năm đàm phán, Colombia vẫn từ chối bán quyền xây dựng kênh đào này cho Mỹ. Cuối cùng, Washington trực tiếp hậu thuẫn cho cuộc nổi dậy của người Panama để tách ra độc lập. 
Phillipe Bunau Varilla, một nhà hoạt động xã hội người Pháp, được chính phủ Panama giao quyền tìm kiếm sự ủng hộ của Mỹ cho nền độc lập quốc gia mới ra đời Panama. Tuy nhiên ông ta đã vượt quá xa khỏi quyền hạn của mình với việc ký một hiệp ước trong đó giao cho Mỹ dải đất có chiều rộng tới 16km, trải dài từ Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương, để xây dựng kênh đào. Cũng theo hiệp ước này, Mỹ phải đảm bảo và duy trì chủ quyền cho Panama, tuy nhiên lại cho phép Washington có quyền can thiệp để duy trì trật tự xã hội của nước này.
Chính phủ Panama, vốn có rất ít quyền lựa chọn, đã phải chấp nhận dù biết rằng điều đó rất bất lợi cho chủ quyền quốc gia. Nhà sử học Celestino Andres Arauz cho biết phản ứng của vị tổng thống đầu tiên của Panama lúc đó, ông Manuel Amador Guerrero là chua chát và châm biếm. Vị tổng thống này nói: “ít nhất chúng ta không còn phải chịu bệnh sốt vàng da” (nhờ các bác sĩ đến từ Mỹ). 
Ngày 15/8/1914, đường thủy qua kênh đào Panama được mở, nhưng nằm trong sự quản lý của một hội đồng do Mỹ lập nên. Đến năm 1921, sau khi nhận số tiền "hỗ trợ" 21 triệu đô la từ Mỹ, Colombia mới chính thức công nhận nước Panama độc lập. Cũng trong năm đó, chính phủ Panama thông qua quyết định đồng đô la Mỹ là đồng tiền chính thức của quốc gia. Mỹ kiểm soát chặt chẽ kinh tế và chính trị nước này từ đó đến nay. 
Năm 1989, khi chính phủ Panama có dấu hiệu "bất trị", Mỹ trực tiếp đưa 27.000 quân sang xâm lược, giải tán quân đội và đưa một ứng viên thân Mỹ lên làm tổng thống, bất chấp sự phản đối kịch liệt của các đồng minh và cả Liên Hiệp Quốc. Hiện nay Panama có 130 căn cứ quân sự Mỹ và là quốc gia không có quân đội.
(Biếm họa về sự "độc lập" của Panama)
(Biếm họa về sự "độc lập" của Panama)

Không có nhận xét nào